کرمان؛ قطب خودروسازی بخش خصوصی ایران | بررسی تولید خودرو کرمان در سال ۱۴۰۴
کرمان؛ قطب خودروسازی بخش خصوصی ایران | بررسی تولید خودرو کرمان در سال ۱۴۰۴
استان کرمان را بیشتر با معدن، مس، پسته و صنایع بزرگ معدنی می‌شناسیم؛ اما در کنار این مزیت‌ها، کرمان یکی از مهم‌ترین قطب‌های صنعت خودروی ایران نیز محسوب می‌شود. بخش قابل‌توجهی از خودروسازان خصوصی کشور در منطقه ویژه اقتصادی ارگ جدید بم مستقر هستند و نام‌هایی مانند کرمان موتور، مدیران خودرو، خودروسازان بم، خودروسازان راین، کارمانیا و ریگان خودرو بخشی از تاریخ صنعت خودروی استان را شکل داده‌اند.
اما سؤال اصلی این است: در سال ۱۴۰۴ واقعاً چند خودرو در استان کرمان تولید شده است؟
بررسی آمار تجمیعی دفتر صنایع خودرو وزارت صنعت، معدن و تجارت نشان می‌دهد کل تولید انواع خودرو در کشور طی سال ۱۴۰۴ به ۱ میلیون و ۵۸ هزار و ۶۸۲ دستگاه رسیده است؛ در حالی که این رقم در سال ۱۴۰۳ بیش از ۱.۳ میلیون دستگاه بود. بنابراین صنعت خودرو کشور در یک سال حدود ۱۹.۴ درصد افت تولید را تجربه کرده است. سهم کل خودروسازان بخش خصوصی نیز در سال ۱۴۰۴ برابر با ۲۰۹ هزار و ۵۹۶ دستگاه بوده است.
کرمان موتور؛ حدود ۶۰ هزار خودرو
بزرگ‌ترین تولیدکننده قابل شناسایی استان در سال ۱۴۰۴، کرمان موتور بوده است.
براساس آمار تجمیعی وزارت صمت، این شرکت در سال ۱۴۰۴ تعداد ۵۳ هزار و ۵۷۷ دستگاه خودروی سواری تولید کرده است؛ در حالی که تولید سواری آن در سال ۱۴۰۳ معادل ۶۸ هزار و ۹۰۶ دستگاه بود. بنابراین تولید سواری کرمان موتور حدود ۲۲ درصد کاهش یافته است. (Khodrobank.com)
اما فعالیت کرمان موتور فقط به خودروهای سواری محدود نمی‌شود. این شرکت در همین سال ۶ هزار و ۹۰ دستگاه پیکاپ JAC/KMC T8 و T9 نیز تولید کرده است. تولید این دو پیکاپ در سال قبل ۱۳ هزار و ۶۸۱ دستگاه بود و در نتیجه این بخش با افت حدود ۵۵ درصدی مواجه شده است. (Khodrobank.com)
با احتساب سواری و پیکاپ، می‌توان تولید قابل استناد کرمان موتور در سال ۱۴۰۴ را حدود:
۵۹٬۶۶۷ دستگاه
محاسبه کرد.
این رقم در مقایسه با مجموع حدود ۸۲ هزار و ۵۸۷ دستگاه سال ۱۴۰۳، کاهش نزدیک به ۲۸ درصدی را نشان می‌دهد.
مدیران خودرو؛ ۵۲ هزار دستگاه
دیگر غول خودروسازی استان کرمان، مدیران خودرو است؛ شرکتی که محصولات برندهای MVM، فونیکس و اکستریم را در مجموعه صنعتی خود در ارگ جدید بم تولید می‌کند.
مدیران خودرو در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۳۴ هزار و ۵۹۶ دستگاه خودرو تولید کرده بود، اما در سال ۱۴۰۴ تولید این شرکت به حدود ۵۲ هزار دستگاه کاهش یافت؛ یعنی افتی بیش از ۶۱ درصد در یک سال. (Khodrobank.com)
در میان تولیدات این شرکت، خودروهای پلاگین‌هیبرید نیز حضور داشتند. در سال ۱۴۰۴ تعداد ۲۴۷ دستگاه Tiggo 8 Pro e+ و ۱٬۶۷۶ دستگاه Tiggo 7 Pro e+ تولید شده است. (Khodrobank.com)
بنابراین باوجود افت شدید تولید، مدیران خودرو همچنان یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های صنعتی خودروسازی بخش خصوصی کشور و استان کرمان باقی مانده است.
فقط دو شرکت کرمانی؛ بیش از ۱۱۱ هزار خودرو
اگر فعلاً فقط دو شرکتی را در نظر بگیریم که آمار کامل ۱۲ماهه و قابل استناد آنها در دسترس است، نتیجه قابل توجه است:
| خودروساز | تولید قابل استناد سال ۱۴۰۴ |
|---|---|
| کرمان موتور – سواری | ۵۳٬۵۷۷ دستگاه |
| کرمان موتور – پیکاپ | ۶٬۰۹۰ دستگاه |
| جمع کرمان موتور | ۵۹٬۶۶۷ دستگاه |
| مدیران خودرو | ۵۲٬۰۰۰ دستگاه |
| جمع دو شرکت | ۱۱۱٬۶۶۷ دستگاه |
یعنی فقط کرمان موتور و مدیران خودرو در سال ۱۴۰۴ بیش از ۱۱۱ هزار خودرو تولید کرده‌اند.
این عدد به‌تنهایی معادل حدود ۱۰.۵ درصد کل تولید خودرو ایران و بیش از ۵۳ درصد کل تولید بخش خصوصی کشور است. به بیان ساده، بیش از نیمی از تولید قابل ثبت خودروسازان خصوصی ایران در سال ۱۴۰۴، فقط توسط این دو مجموعه مستقر در استان کرمان انجام شده است. (Khodrobank.com)
خودروسازان بم؛ کوچک‌تر اما با روند متفاوت
خودروسازان بم دیگر عضو مهم خوشه خودرویی استان است. محصول اصلی این شرکت در سال ۱۴۰۴، BAC X3 Pro بوده است.
برخلاف افت تولید کرمان موتور و مدیران خودرو، آمار ۹ماهه خودروسازان بم روندی صعودی نشان می‌دهد. این شرکت تا پایان آذر ۱۴۰۴ تعداد ۳ هزار و ۲۰۶ دستگاه خودرو تولید کرده بود؛ در حالی که تولید ۹ماهه سال قبل آن ۲ هزار و ۲۰۶ دستگاه بود. بنابراین تولید شرکت در این دوره حدود ۴۶ درصد رشد کرده است. فقط در آذر ۱۴۰۴ نیز ۵۴۴ دستگاه BAC X3 Pro در این شرکت تولید شده است. (Akhari Khabar)
با این حال، در منابع عمومی قابل بازیابی برای این گزارش، عدد نهایی و قابل راستی‌آزمایی تولید ۱۲ماهه سال ۱۴۰۴ خودروسازان بمبه‌صورت تفکیکی پیدا نشد. به همین دلیل، رقم ۳٬۲۰۶ دستگاه نباید به‌عنوان تولید کل سال این شرکت تلقی شود و در جمع نهایی استان نیز وارد نشده است.
این دقیقاً نمونه‌ای از اهمیت «داده باز» در حوزه صنعت است: انتشار منظم آمار ماهانه و سالانه بنگاه‌ها می‌تواند تصویر بسیار دقیق‌تری از اقتصاد صنعتی استان ارائه کند.
راین، کارمانیا و ریگان خودرو؛ حضور صنعتی، اما بدون آمار سالانه شفاف
خودروسازان راین نیز در سال ۱۴۰۴ فعال بوده و در همین سال از هویت بصری جدید خود رونمایی کرده است. این شرکت در حوزه تولید و واردات خودرو فعالیت دارد و محصولاتی مانند سئات آتکا در سبد آن دیده می‌شود. با این حال، گزارش‌های تولید نشان می‌دهد راین در آذر ۱۴۰۴ تولیدی ثبت نکرده و عدد تجمیعی قابل اتکای ۱۲ماهه آن نیز در منابع بررسی‌شده در دسترس نیست. (دی‌ام برد، رسانه تخصصی بازاریابی)
کارمانیا نیز پس از انتقال مالکیت به کرمان موتور، فعالیت خود را با تمرکز بر خودروهای تجاری از سر گرفته و کشنده KMC XT1856 به‌عنوان محصول این دوره معرفی شده است؛ اما برای سال ۱۴۰۴ آمار قابل استناد و تفکیک‌شده‌ای از تیراژ تولید نهایی این شرکت پیدا نشد.
ریگان خودرو نیز دارای کارخانه در منطقه ویژه اقتصادی ارگ جدید بم است، اما در آمار عمومی بررسی‌شده، تولید مشخص و قابل استنادی برای سال ۱۴۰۴ از این مجموعه مشاهده نشد. بنابراین ثبت عدد صفر برای این شرکت نیز بدون دسترسی به گزارش رسمی، روش درستی نیست.
«بم خودرو» خودروساز نیست
یک نکته مهم در دسته‌بندی شرکت‌های کرمانی، تفکیک خودروسازان بم از خدمات و تجارت بم خودرو است.
شرکت خدمات و تجارت بم خودرو، بازوی توزیع قطعات و خدمات پس از فروش کرمان موتور است و نباید تولید آن جداگانه به آمار خودروهای استان اضافه شود.
همچنین مجموعه‌هایی نظیر آرمان موتور ارگ و قوای محرکه کرمان خودرو بخش مهمی از زنجیره ارزش صنعت خودرو در استان هستند، اما محصول نهایی آنها خودرو کامل نیست. آرمان موتور در حوزه مونتاژ قطعاتی مانند موتور، گیربکس، صندلی، داشبورد و اکسل فعالیت دارد و قوای محرکه کرمان خودرو نیز موتور، گیربکس و سایر اجزای قوای محرکه تولید می‌کند. بنابراین تولید این شرکت‌ها نباید با تعداد خودروهای تولیدشده در استان جمع زده شود. (sanayepress.com)
کرمان؛ قطبی که وزن آن فراتر از آمار رسمی استان است
آنچه از داده‌های سال ۱۴۰۴ مشخص است، جایگاه کم‌نظیر استان کرمان در صنعت خودروی بخش خصوصی ایران است.
تنها دو شرکت بزرگ استان، یعنی کرمان موتور و مدیران خودرو، ۱۱۱ هزار و ۶۶۷ دستگاه خودرو تولید کرده‌اند؛ رقمی که بیش از نیمی از کل تولید بخش خصوصی ایران را تشکیل می‌دهد. با اضافه شدن تولید نهایی خودروسازان بم و تولید احتمالی سایر شرکت‌های مستقر در استان، سهم واقعی کرمان اندکی بیشتر از این مقدار خواهد بود.
اما شاید مهم‌تر از خود عدد تولید، یک مسئله دیگر باشد: نبود یک پایگاه داده جامع، منظم و قابل دسترس از عملکرد صنایع استان.
دانستن اینکه هر کارخانه در کرمان چه محصولی، با چه تیراژی و با چه روندی تولید می‌کند، فقط یک آمار صنعتی نیست. این داده می‌تواند برای تحلیل اشتغال، مصرف انرژی، زنجیره تأمین، سرمایه‌گذاری، حمل‌ونقل، صادرات، مالیات و حتی برنامه‌ریزی آموزش نیروی انسانی استان مورد استفاده قرار گیرد.
این همان نقطه‌ای است که مرکز داده‌های باز کرمان (Kerman Open Data) می‌تواند با تجمیع و استانداردسازی داده‌های پراکنده، تصویری شفاف‌تر از اقتصاد واقعی استان ارائه کند.
منبع داده: آمار تجمیعی دفتر صنایع خودرو وزارت صنعت، معدن و تجارت تا پایان اسفند ۱۴۰۴ و گزارش‌های منتشرشده از عملکرد شرکت‌های خودروسازی.
مقالات پیشنهادی و مرتبط
تصویری از شهرک‌های صنعتی کرمان؛ پراکندگی، زیرساخت و اشتغال
شهرک‌های صنعتی کرمان چه سهمی در اشتغال و تولید استان دارند؟ از ۵۱ شهرک و ناحیه صنعتی مصوب تا تفاوت اشتغال در شهرک‌های کرمان، سیرجان، …
۲۸ سپتامبر؛ روز جهانی دسترسی همگانی به اطلاعات عمومی
۲۸ سپتامبر، روز جهانی دسترسی همگانی به اطلاعات، یادآور اهمیت دسترسی به اطلاعات معتبر، بهروز و قابل استفاده است. در سال ۲۰۲۶، این مناسبت با …
کرمان چقدر برق تولید و مصرف می‌کند؟ | روایت داده‌ها از انرژی برق استان
کرمان با حدود ۵۲۰۰ مگاوات ظرفیت تولید برق، نزدیک به ۱.۵ میلیون مشترک و سهم بالای صنعت و کشاورزی از مصرف، یکی از استانهای مهم …