چشم‌انداز؛ کرمان، استان پیشرو در حکمرانی داده‌محور

چشم‌انداز؛ کرمان، استان پیشرو در حکمرانی داده‌محور

کرمان استانی است که درباره آن داده کم تولید نمی‌شود. از آمارهای مربوط به معدن و کشاورزی گرفته تا اطلاعات اشتغال، جمعیت، صنعت، آب، انرژی و سرمایه‌گذاری؛ هر سال حجم زیادی داده در دستگاه‌های مختلف تولید می‌شود.

اما سؤال مهم این است: چند درصد از این داده‌ها واقعاً وارد فرایند تصمیم‌گیری می‌شوند؟

بخش زیادی از اطلاعات استان هنوز در فایل‌های پراکنده، گزارش‌های سازمانی، سامانه‌های جدا از هم و پایگاه‌هایی قرار دارند که یا دسترسی به آن‌ها دشوار است یا امکان مقایسه و تحلیل هم‌زمانشان وجود ندارد. در نتیجه، گاهی تصمیم‌هایی که باید بر پایه تصویری جامع از استان گرفته شوند، تنها با بخشی از اطلاعات موجود اتخاذ می‌شوند.

اینجاست که مفهوم «حکمرانی داده‌محور» معنا پیدا می‌کند.

تصمیم بهتر، نه صرفاً داده بیشتر

حکمرانی داده‌محور به این معنا نیست که مدیران کنار بروند و نرم‌افزارها جای آن‌ها تصمیم بگیرند. مسئله این است که مدیر، سرمایه‌گذار، پژوهشگر و فعال اقتصادی بتوانند قبل از تصمیم‌گیری، تصویر دقیق‌تری از واقعیت داشته باشند.

برای مثال اگر قرار باشد درباره ایجاد یک واحد صنعتی در یکی از شهرستان‌های استان تصمیم‌گیری شود، فقط دانستن قیمت زمین کافی نیست.

وضعیت آب، برق، دسترسی جاده‌ای، نیروی انسانی، بازار مصرف، فاصله تا مراکز صنعتی، ظرفیت صادراتی و حتی روند مهاجرت منطقه می‌تواند روی موفقیت آن سرمایه‌گذاری اثر بگذارد.

اگر این اطلاعات در چند سامانه و چند سازمان پراکنده باشند، رسیدن به یک تصویر دقیق دشوار خواهد بود.

اما وقتی داده‌ها کنار هم قرار می‌گیرند، تصمیم‌گیری نیز تغییر می‌کند.

در واقع ارزش داده نه در تعداد فایل‌ها و جدول‌ها، بلکه در تصمیم‌هایی است که می‌توان بر اساس آن‌ها بهتر گرفت.

کرمان یک استان با یک مسئله نیست

یکی از ویژگی‌های مهم کرمان، تنوع بالای اقتصادی و جغرافیایی آن است.

مسئله توسعه در سیرجان با جیرفت یکسان نیست. ظرفیت‌های رفسنجان با بم متفاوت است و شهرستان‌های جنوبی استان نیز مسائل و فرصت‌های خاص خود را دارند.

به همین دلیل، نگاه کردن صرف به میانگین‌های استانی همیشه تصویر دقیقی ارائه نمی‌دهد.

ممکن است یک شاخص در سطح استان مناسب به نظر برسد، اما وقتی همان شاخص در سطح شهرستان بررسی شود، تفاوت‌های جدی دیده شود.

اینجاست که داده می‌تواند کمک کند به جای تصمیم‌های کلی، سیاست‌ها متناسب با شرایط هر منطقه طراحی شوند.

مثلاً اگر قرار است انرژی خورشیدی در استان توسعه پیدا کند، داده‌های تابش خورشید به تنهایی کافی نیست. باید به زمین، ظرفیت شبکه برق، صنایع اطراف، زیرساخت، مصرف انرژی و دسترسی منطقه نیز توجه شود.

یا در کشاورزی، فقط سطح زیر کشت تعیین‌کننده نیست؛ منابع آب، بهره‌وری، ارزش اقتصادی محصول، بازار فروش و اشتغال نیز اهمیت دارند.

ترکیب همین داده‌هاست که یک «تصویر واقعی» از هر منطقه می‌سازد.

مرکز داده‌های باز کرمان چه نقشی دارد؟

مرکز داده‌های باز کرمان می‌تواند زیرساختی برای ساخت همین تصویر باشد.

هدف باید فراتر از انتشار داده باشد.

داده‌ها باید قابل جست‌وجو، مقایسه، تحلیل و استفاده مجدد باشند. کاربر باید بتواند بفهمد هر داده مربوط به چه زمانی است، منبع آن چیست و چگونه می‌تواند آن را در کنار داده‌های دیگر بررسی کند.

فرض کنید یک سرمایه‌گذار بخواهد درباره احداث یک مجموعه تولیدی در کرمان تحقیق کند. اگر برای هر بخش از اطلاعات مجبور باشد به یک دستگاه جداگانه مراجعه کند، هزینه و زمان تصمیم‌گیری افزایش پیدا می‌کند.

اما اگر بخش مهمی از این اطلاعات در یک بستر واحد در دسترس باشد، بخشی از این مسیر کوتاه‌تر می‌شود.

همین موضوع برای دانشگاه، رسانه، کسب‌وکار، پژوهشگر و حتی مدیر اجرایی نیز صادق است.

از داده خام تا حکمرانی داده‌محور

مرحله اول، انتشار داده است.

اما مرحله مهم‌تر، تبدیل داده به اطلاعات قابل فهم است.

داشبوردهای تحلیلی، نقشه‌های جغرافیایی، نمودارهای مقایسه‌ای و شاخص‌های شهرستانی می‌توانند کمک کنند تا افرادی که متخصص تحلیل داده نیستند نیز بتوانند روندهای مهم را مشاهده کنند.

مرحله بعد می‌تواند استفاده از ابزارهای تحلیل پیشرفته و هوش مصنوعی باشد.

برای مثال، کنار هم قرار دادن داده‌های جمعیت، اشتغال، صنعت و سرمایه‌گذاری می‌تواند مناطق دارای ظرفیت بالاتر برای ایجاد فرصت‌های شغلی را مشخص کند.

داده‌های آب و کشاورزی می‌توانند تصویری از بهره‌وری مناطق ارائه دهند.

اطلاعات تولید، صادرات و زیرساخت حمل‌ونقل نیز می‌تواند به شناسایی فرصت‌های جدید اقتصادی کمک کند.

این همان نقطه‌ای است که داده از «اطلاعات» به «هوشمندی» تبدیل می‌شود.

یک زبان مشترک برای استان

یکی از مهم‌ترین مزایای مرکز داده‌های باز می‌تواند ایجاد یک زبان مشترک میان بخش خصوصی، دولت و دانشگاه باشد.

دانشگاه برای پژوهش به داده نیاز دارد. سرمایه‌گذار برای ارزیابی فرصت به اطلاعات نیاز دارد و مدیر دولتی نیز بدون داده نمی‌تواند عملکرد یک سیاست را به‌درستی ارزیابی کند.

وقتی هر کدام از این گروه‌ها بر اساس داده‌های متفاوت صحبت کنند، رسیدن به نتیجه مشترک دشوار می‌شود.

اما یک بستر داده‌ای معتبر می‌تواند بخشی از این فاصله را کاهش دهد.

در چنین شرایطی، پژوهش دانشگاهی بهتر به مسائل واقعی استان متصل می‌شود، بخش خصوصی فرصت‌ها را دقیق‌تر می‌بیند و مدیران نیز امکان ارزیابی بهتری از وضعیت پیدا می‌کنند.

از تولید داده تا تصمیم با داده

کرمان از نظر منابع طبیعی، موقعیت جغرافیایی و ظرفیت‌های اقتصادی استانی مهم است، اما در دنیای امروز داشتن منابع به تنهایی کافی نیست.

استانی موفق‌تر خواهد بود که منابع خود را بهتر بشناسد، تغییرات را زودتر تشخیص دهد و تصمیم‌های دقیق‌تری بگیرد.

مرکز داده‌های باز کرمان می‌تواند بخشی از زیرساخت رسیدن به چنین آینده‌ای باشد.

آینده‌ای که در آن داده فقط برای تهیه گزارش سالانه تولید نشود، بلکه بخشی از فرایند روزمره تصمیم‌گیری باشد.

چشم‌انداز نهایی ساده است:

کرمان از استانی که فقط درباره آن داده تولید می‌شود، به استانی تبدیل شود که با داده تصمیم می‌گیرد.