داده باز چیست و چه فایده‌ای برای مردم کرمان دارد؟

داده باز چیست؟

داده باز یا Open Data اطلاعاتی است که مردم بتوانند به آن دسترسی داشته باشند و با رعایت شرایط مشخص از آن استفاده کنند.

برای مثال، اطلاعات مربوط به کیفیت هوا، حمل‌ونقل عمومی، جمعیت، بودجه، گردشگری، فضای سبز یا پروژه‌های شهری می‌تواند به‌صورت داده باز منتشر شود.

البته فقط قرار دادن یک گزارش در اینترنت کافی نیست. اطلاعات باید تا جای ممکن:

• به‌راحتی پیدا و دانلود شوند.
• منبع مشخصی داشته باشند.
• تاریخ انتشار و به‌روزرسانی آن‌ها معلوم باشد.
• قابل استفاده در نرم‌افزارهای مختلف باشند.
• اطلاعات شخصی و محرمانه افراد را منتشر نکنند.

به زبان ساده، داده باز نباید فقط قابل مشاهده باشد؛ باید بتوان از آن استفاده کرد.

داده باز چه تفاوتی با یک گزارش معمولی دارد؟

فرض کنید یک سازمان گزارشی درباره تعداد مسافران حمل‌ونقل عمومی منتشر کرده است. اگر این گزارش فقط به شکل تصویر یا فایل اسکن‌شده باشد، مردم می‌توانند آن را بخوانند؛ اما تحلیل اعداد آن دشوار است.

حالا اگر همان اطلاعات در یک جدول قابل دانلود منتشر شود، یک دانشجو می‌تواند آن را بررسی کند، یک خبرنگار می‌تواند بر اساس آن گزارش بنویسد و یک برنامه‌نویس می‌تواند از آن برای ساخت یک نرم‌افزار استفاده کند.

همین امکان استفاده دوباره، تفاوت اصلی داده باز با یک گزارش معمولی است.

داده‌های باز چه فایده‌ای برای مردم کرمان دارند؟

ممکن است در نگاه اول تصور کنیم داده‌ها فقط به درد پژوهشگران و متخصصان می‌خورند. درحالی‌که بسیاری از آن‌ها می‌توانند در زندگی روزمره مردم هم مفید باشند.

شناخت بهتر خدمات شهری

اطلاعات مربوط به بوستان‌ها، مراکز فرهنگی، درمانگاه‌ها، ایستگاه‌های حمل‌ونقل، پارکینگ‌ها و دیگر خدمات عمومی می‌تواند روی نقشه نمایش داده شود.

شهروندان با استفاده از این اطلاعات می‌توانند راحت‌تر نزدیک‌ترین مرکز موردنیاز خود را پیدا کنند و پیش از مراجعه، اطلاعات بیشتری درباره آن داشته باشند.

آگاهی از وضعیت هوا و محیط‌زیست

داده‌های مربوط به کیفیت هوا، بارندگی، منابع آب، فضای سبز و پسماند مستقیماً با زندگی مردم ارتباط دارند.

برای مثال، دسترسی به اطلاعات کیفیت هوا می‌تواند به خانواده‌ها، سالمندان و افرادی که بیماری تنفسی دارند کمک کند برای فعالیت‌های روزانه خود بهتر تصمیم بگیرند.

بررسی این داده‌ها در طول زمان نیز نشان می‌دهد وضعیت محیط‌زیست کرمان چه تغییری کرده است.

شفاف‌تر شدن بودجه و پروژه‌های شهری

یکی از مهم‌ترین کاربردهای داده باز، شفاف‌تر شدن فعالیت سازمان‌های عمومی است.

وقتی اطلاعات بودجه، هزینه‌ها، قراردادها و پیشرفت پروژه‌های شهری به‌صورت روشن منتشر شود، شهروندان بهتر متوجه می‌شوند منابع عمومی در چه بخش‌هایی هزینه شده است و پروژه‌های شهر در چه مرحله‌ای قرار دارند.

در ایران نیز برای انتشار و دسترسی به اطلاعات شهرداری‌ها و شوراهای شهر، شیوه‌نامه مشخصی وجود دارد.

کمک به دانشجویان و پژوهشگران

کرمان دانشگاه‌ها و مراکز علمی متعددی دارد. دانشجویان و پژوهشگران برای بررسی موضوعاتی مانند آب، کشاورزی، گردشگری، جمعیت، محیط‌زیست و حمل‌ونقل به اطلاعات دقیق نیاز دارند.

دسترسی به داده‌های معتبر باعث می‌شود زمان کمتری صرف جمع‌آوری اطلاعات اولیه شود و پژوهش‌ها بیشتر روی تحلیل و پیدا کردن راه‌حل تمرکز کنند.

ایجاد فرصت برای کسب‌وکارها

داده باز می‌تواند به شکل‌گیری خدمات و کسب‌وکارهای تازه هم کمک کند.

برای مثال، یک گروه می‌تواند با استفاده از داده‌های گردشگری، نقشه‌ای از جاذبه‌ها و خدمات موردنیاز مسافران تهیه کند. گروهی دیگر ممکن است با استفاده از اطلاعات حمل‌ونقل، یک ابزار مسیریابی محلی بسازد.

گاهی یک جدول ساده می‌تواند شروع یک ایده بزرگ باشد.

یک مثال ساده از کاربرد داده باز

فرض کنید اطلاعات مربوط به شلوغی مسیرهای اصلی کرمان منتشر شود.

مردم می‌توانند ساعت مناسب‌تری برای رفت‌وآمد انتخاب کنند. پژوهشگران می‌توانند علت شلوغی بعضی مسیرها را بررسی کنند. برنامه‌نویسان می‌توانند ابزارهای مسیریابی بسازند و مدیران شهری نیز برای کاهش ترافیک تصمیم‌های دقیق‌تری بگیرند.

در این مثال، یک مجموعه‌داده به چند گروه مختلف کمک می‌کند. این همان ارزشی است که داده باز ایجاد می‌کند.

مرکز داده‌های باز کرمان چه کاری انجام می‌دهد؟

مرکز داده‌های باز کرمان می‌تواند اطلاعات پراکنده سازمان‌ها را در یک فضای مشخص جمع‌آوری و دسته‌بندی کند تا مردم راحت‌تر به آن‌ها دسترسی داشته باشند.

در چنین مرکزی، کاربر باید بتواند موضوع موردنظرش را جست‌وجو کند، توضیحات داده را بخواند و در صورت نیاز فایل آن را دریافت کند. نمایش اطلاعات در قالب جدول، نمودار و نقشه نیز باعث می‌شود افراد بیشتری بتوانند از داده‌ها استفاده کنند.

همچنین شهروندان می‌توانند اعلام کنند به چه اطلاعاتی نیاز دارند یا اگر مشکلی در داده‌ها دیده‌اند، آن را گزارش کنند.

چگونه از داده‌های باز کرمان استفاده کنیم؟

برای شروع، موضوع موردنظر خود را در مرکز داده‌های باز کرمان جست‌وجو کنید؛ برای مثال «محیط‌زیست»، «جمعیت»، «گردشگری» یا «حمل‌ونقل».

پیش از دانلود، توضیحات مجموعه‌داده را بخوانید و ببینید:

• اطلاعات مربوط به چه سال یا دوره‌ای است؟
• کدام شهر یا شهرستان را پوشش می‌دهد؟
• منبع آن کدام سازمان است؟
• آخرین بار چه زمانی به‌روزرسانی شده است؟

بعد از آن می‌توانید فایل را دریافت کنید یا نمودارها و اطلاعات آماده را ببینید.

سخن پایانی

داده باز فقط تعدادی عدد و جدول نیست. این داده‌ها می‌توانند به مردم کمک کنند شهرشان را بهتر بشناسند، درباره مسائل روزمره آگاهانه‌تر تصمیم بگیرند و عملکرد سازمان‌های عمومی را شفاف‌تر ببینند.

دانشجویان، خبرنگاران، پژوهشگران و کسب‌وکارها نیز می‌توانند از همین اطلاعات برای تولید پژوهش، گزارش، نقشه و خدمات تازه استفاده کنند.

مرکز داده‌های باز کرمان با جمع‌آوری و انتشار اطلاعات قابل اعتماد می‌تواند ارتباط میان مردم، پژوهشگران و سازمان‌ها را ساده‌تر کند.

برای شروع، به بخش [مشاهده مجموعه‌داده‌های کرمان] سر بزنید. اگر اطلاعات موردنظر شما در پلتفرم وجود ندارد، می‌توانید آن را از طریق بخش [پیشنهاد مجموعه‌داده] درخواست کنید.